Máy bơm có công suất đúng nhưng dây cáp cấp điện quá nhỏ, tuyến dây quá dài hoặc sử dụng loại cáp không phù hợp môi trường vẫn có thể khiến hệ thống vận hành không ổn định. Đặc biệt với bơm giếng khoan, bơm chìm hay các hệ thống bơm công nghiệp, khoảng cách từ tủ điện đến động cơ có thể lên tới hàng chục hoặc hàng trăm mét.
Vì vậy, khi chọn cáp điện cho máy bơm nước, không nên chỉ hỏi “máy bơm bao nhiêu kW dùng dây bao nhiêu mm²?”. Cần xét đồng thời công suất, điện áp, dòng điện, chiều dài đường dây và vị trí lắp đặt. Dưới đây, Cáp điện TCT sẽ phân tích từng trường hợp để bạn dễ lựa chọn hơn.
Máy bơm nước nên sử dụng loại cáp điện nào?
Không có một loại cáp duy nhất phù hợp với tất cả máy bơm. Loại cáp cần dùng phụ thuộc trước tiên vào vị trí tuyến dây.
Máy bơm đặt khô, trong nhà
Với máy bơm tăng áp, bơm cấp nước hoặc bơm ly tâm được đặt tại phòng kỹ thuật, nhà xưởng và cáp không tiếp xúc trực tiếp với nước, có thể lựa chọn cáp điện hạ thế phù hợp với điện áp và công suất động cơ.
Một số kết cấu thường gặp là:
- Ruột dẫn đồng.
- Cách điện PVC hoặc XLPE.
- Cáp một lõi hoặc nhiều lõi tùy hệ thống.
- Có vỏ bảo vệ khi môi trường thi công yêu cầu.
Trong đó, cáp cách điện XLPE thường được cân nhắc cho các tải động lực và môi trường công nghiệp nhờ đặc tính nhiệt của vật liệu tốt hơn PVC.
Máy bơm đặt ngoài trời hoặc khu vực thường xuyên ẩm ướt
Nếu dây chạy qua khu vực ngoài trời, hố bơm, khu xử lý nước hoặc nơi có độ ẩm cao, ngoài khả năng mang tải cần chú ý đến vỏ cáp và điều kiện môi trường. Không nên mặc định rằng một loại cáp điện thông thường có thể ngâm nước lâu dài chỉ vì bên ngoài có lớp vỏ nhựa.
Nếu tuyến cáp đi ngầm, đi ngoài trời hoặc có nguy cơ chịu va đập cơ học, nhà thầu cần lựa chọn kết cấu bảo vệ tương ứng với thực tế thi công.
Bơm chìm và bơm hỏa tiễn giếng khoan
Đây là trường hợp cần phân biệt rõ nhất. Phần dây từ nguồn hoặc tủ điều khiển đến khu vực khô có thể sử dụng cáp động lực phù hợp. Nhưng đoạn cáp đi xuống giếng và làm việc trong nước phải được lựa chọn theo yêu cầu của nhà sản xuất máy bơm và điều kiện ngâm nước thực tế.
Cáp chuyên dụng cho bơm chìm có thể sử dụng kết cấu vật liệu khác cáp điện thông thường nhằm tăng khả năng chống nước, chống ẩm và chịu điều kiện cơ học. Một số nhà sản xuất có cả cáp dạng tròn và dạng dẹt để phù hợp không gian trong giếng.
Đây là điểm quan trọng: không nên lấy cáp PVC thông thường rồi mặc định sử dụng cho đoạn ngâm nước liên tục nếu tài liệu của sản phẩm không cho phép ứng dụng đó.
Các thông số phải biết trước khi chọn cáp điện cho máy bơm nước
Thay vì chọn dây theo kinh nghiệm, nên thu thập ít nhất 5 thông tin sau:
1. Công suất động cơ máy bơm
Công suất thường được ghi bằng kW hoặc HP trên nhãn động cơ.
Công suất càng lớn, dòng làm việc thường càng cao và yêu cầu tiết diện dây dẫn cũng tăng theo. Tuy nhiên, hai động cơ cùng công suất chưa chắc sử dụng cùng tiết diện cáp nếu điện áp, chiều dài đường dây hoặc điều kiện lắp đặt khác nhau.
2. Máy bơm sử dụng điện 1 pha hay 3 pha?
Bơm dân dụng công suất nhỏ thường gặp nguồn 220 V một pha. Trong nhà xưởng, trạm bơm và hệ thống cấp thoát nước công nghiệp, động cơ ba pha được sử dụng phổ biến hơn.
Số pha ảnh hưởng trực tiếp đến:
- Số lõi dây cần sử dụng.
- Dòng điện trên dây dẫn.
- Thiết bị đóng cắt và bảo vệ.
- Phương án lựa chọn tiết diện.
Vì vậy, không nên chỉ cung cấp công suất khi yêu cầu báo giá cáp.
3. Dòng định mức của động cơ
Nếu trên nameplate của máy bơm có thông số dòng định mức, đây là dữ liệu rất có giá trị để lựa chọn cáp và thiết bị bảo vệ. Việc suy ra dòng điện hoàn toàn từ công suất chỉ mang tính sơ bộ bởi động cơ còn liên quan đến hiệu suất và hệ số công suất.
Khi có tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất máy bơm, nên ưu tiên sử dụng dòng điện được công bố thay vì tự giả định.
4. Tổng chiều dài tuyến cáp
Đây là yếu tố rất hay bị bỏ qua. Một tiết diện có thể đáp ứng khả năng tải dòng ở tuyến ngắn nhưng chưa chắc còn phù hợp khi khoảng cách lên tới 50 m, 100 m hay hơn nữa.
Tuyến cáp càng dài, ảnh hưởng của điện trở và sụt áp càng đáng kể. Với động cơ, vấn đề này càng cần được chú ý vì điện áp tại đầu động cơ ảnh hưởng đến quá trình khởi động và vận hành.
5. Điều kiện lắp đặt
Cùng một tiết diện nhưng khả năng sử dụng thực tế còn phụ thuộc vào cách cáp được lắp:
- Đi trên thang máng cáp.
- Đi trong ống.
- Đi ngầm.
- Đi ngoài trời.
- Khu vực ẩm.
- Đoạn phải ngâm nước.
- Khu vực có nguy cơ va đập cơ học.
Do đó, hỏi “máy bơm 5 kW dùng dây bao nhiêu?” mà chưa có các thông tin trên thường chưa đủ dữ liệu để chốt chính xác quy cách cáp.
Cách chọn tiết diện cáp điện cho máy bơm nước
Một quy trình thực tế có thể thực hiện theo 4 bước:
Bước 1: Xác định dòng điện của máy bơm
Ưu tiên đọc trực tiếp thông số dòng định mức trên động cơ hoặc tài liệu của nhà sản xuất. Nếu chưa có, kỹ thuật có thể tính sơ bộ theo công suất, điện áp, hiệu suất và hệ số công suất của động cơ.
Bước 2: Chọn tiết diện đáp ứng khả năng mang dòng
Sau khi có dòng tải, lựa chọn tiết diện dây dẫn đáp ứng dòng làm việc trong điều kiện lắp đặt dự kiến. Không nên chọn dây có khả năng chịu tải vừa khít một cách máy móc mà cần tính tới điều kiện vận hành thực tế của hệ thống.
Bước 3: Kiểm tra sụt áp theo chiều dài tuyến
Đây là bước đặc biệt quan trọng đối với:
- Bơm giếng khoan sâu.
- Trạm bơm cách xa tủ điện.
- Máy bơm ngoài đồng ruộng.
- Bơm tưới tiêu.
- Nhà máy có tuyến cấp nguồn dài.
Điều đó cho thấy chiều dài tuyến dây có thể làm thay đổi tiết diện cần sử dụng đáng kể, thay vì chỉ nhìn vào công suất động cơ.
Bước 4: Kiểm tra lại môi trường và cấu tạo cáp
Cuối cùng cần xem:
- Cáp có tiếp xúc nước không?
- Có ngâm nước liên tục không?
- Có đi ngầm không?
- Có cần chống tác động cơ học không?
- Nhiệt độ môi trường như thế nào?
- Nhà sản xuất máy bơm có yêu cầu riêng về dây dẫn không?
Đủ khả năng mang dòng chưa đồng nghĩa với phù hợp để ngâm nước. Đây là hai tiêu chí khác nhau.
Có thể dùng hai tiết diện cáp khác nhau cho cùng một máy bơm không?
Trong một số hệ thống hiện hữu, việc nối thêm một đoạn cáp có tiết diện khác có thể xuất hiện. Ví dụ, tuyến cáp cũ từ tủ điện đến miệng giếng vẫn còn sử dụng được nhưng cần nối thêm cáp để hạ máy bơm xuống sâu hơn.
Về mặt tính toán, phương án này có thể được xem xét nếu tổng trở và sụt áp của toàn bộ tuyến vẫn nằm trong giới hạn phù hợp, đồng thời từng đoạn dây đáp ứng khả năng mang tải.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ “đoạn sau lớn hơn đoạn trước” là đạt yêu cầu.
Cần kiểm tra thêm:
- Tổng chiều dài từng đoạn.
- Tiết diện từng đoạn.
- Dòng động cơ.
- Sụt áp tổng tuyến.
- Phương pháp nối cáp.
- Khả năng chống nước của mối nối nếu nằm trong môi trường ẩm hoặc ngập nước.
Đối với giếng khoan và bơm chìm, mối nối là một vị trí cần đặc biệt chú ý, bởi nước xâm nhập vào điểm đấu nối có thể gây sự cố cách điện.
Nên chọn cáp đồng hay cáp nhôm cho máy bơm?
Với tuyến cấp điện cho máy bơm, cả vật liệu ruột dẫn và phương án đấu nối đều cần được tính toán theo thiết kế.
Cáp đồng
Cáp ruột đồng được sử dụng phổ biến nhờ khả năng dẫn điện tốt và có nhiều lựa chọn tiết diện, số lõi, kết cấu cách điện. Đặc biệt với đoạn nối vào thiết bị hoặc những tuyến cần tiết diện vừa phải, cáp đồng thường thuận tiện cho thi công.
Cáp nhôm
Ở một số tuyến cấp nguồn dài, công suất lớn, cáp nhôm có thể được xem xét nhằm tối ưu chi phí đầu tư. Tuy nhiên, không thể thay cáp đồng bằng cáp nhôm cùng tiết diện một cách trực tiếp, bởi đặc tính dẫn điện và yêu cầu đầu nối khác nhau.
Với công trình lớn, lựa chọn vật liệu ruột dẫn cần dựa trên tính toán của hệ thống chứ không chỉ so sánh giá theo mét.
Chọn cáp điện cho từng nhóm máy bơm như thế nào?
Bơm gia đình, bơm tăng áp
Thông thường tuyến dây khá ngắn và công suất không lớn. Cần quan tâm:
- Nguồn điện của máy.
- Công suất/dòng định mức.
- Chiều dài từ tủ điện đến máy.
- Điều kiện đi dây.
Không nên sử dụng dây quá nhỏ chỉ để giảm chi phí vài mét cáp.
Máy bơm nhà xưởng và công nghiệp
Đối với động cơ công suất lớn hoặc vận hành nhiều giờ, cần chú trọng:
- Cáp động lực phù hợp.
- Khả năng mang dòng.
- Sụt áp.
- Điều kiện nhiệt.
- Môi trường nhà máy.
- Cách đi cáp.
Tùy thiết kế, khách hàng có thể tham khảo các sản phẩm từ cáp điện TAYA, cáp điện CADISUN hoặc cáp điện LS-Vina đang được Cáp điện TCT phân phối.
Bơm chìm và bơm giếng khoan
Ngoài công suất, độ sâu giếng gần như là thông tin bắt buộc phải biết.
Với phần cáp chìm trong nước, cần kiểm tra đúng loại cáp được phép làm việc trong điều kiện ngâm nước tương ứng. Các nhà sản xuất cáp chuyên dụng thậm chí phân biệt sản phẩm theo độ sâu và môi trường nước, cho thấy không nên đánh đồng mọi loại “cáp chống nước” với nhau.
Mua cáp điện cho máy bơm nước tại Cáp điện TCT
Công ty TNHH Thương Mại & Dịch Vụ TCT cung cấp dây và cáp điện phục vụ công trình dân dụng, nhà xưởng, nhà máy, hệ thống cơ điện và dự án.
Cáp điện TCT hiện là đại lý cấp 1 cáp điện TAYA, đồng thời phân phối cáp điện CADISUN, cáp điện LS-Vina và các dòng dây cáp điện phù hợp khác. Cáp điện TCT hỗ trợ CO/CQ theo yêu cầu dự án, nhiều lựa chọn quy cách và giao hàng toàn quốc.
Nếu đang cần cáp điện cho máy bơm nước, khách hàng có thể gửi công suất máy, điện áp, chiều dài tuyến dây và điều kiện lắp đặt để Cáp điện TCT tư vấn quy cách phù hợp và báo giá theo số lượng tại thời điểm đặt hàng.