Trong các công trình như tòa nhà cao tầng, bệnh viện, trung tâm thương mại, nhà máy hay hệ thống giao thông, rủi ro khi cháy không chỉ đến từ ngọn lửa. Khói dày, khí có tính axit và khí sinh ra từ vật liệu cáp khi cháy cũng có thể cản trở thoát nạn và ảnh hưởng đến thiết bị.
Đây là lý do thuật ngữ LSZH ngày càng xuất hiện nhiều trong hồ sơ thiết kế và yêu cầu kỹ thuật của dây cáp điện. Vậy cáp LSZH là gì? LSZH có phải cáp chống cháy không và khi nào nên sử dụng? Cùng cáp điện TCT tìm hiểu chi tiết dưới đây.
Cáp LSZH là gì?
LSZH là viết tắt của “Low Smoke Zero Halogen”, có thể hiểu là ít khói, không halogen. Thuật ngữ này được sử dụng để mô tả vật liệu cách điện hoặc vỏ cáp được thiết kế nhằm tạo lượng khói thấp và hạn chế khí axit halogen khi xảy ra cháy.
Một số tài liệu hoặc nhà sản xuất cũng sử dụng các cách viết như LSOH, LS0H hoặc LSHF với ý nghĩa gần tương tự.
Điểm cần lưu ý là LSZH chủ yếu nói về đặc tính của vật liệu khi chịu tác động của lửa, chứ không phải một loại cáp duy nhất. Vì vậy có thể gặp vỏ LSZH trên cáp nguồn, cáp điều khiển, cáp tín hiệu hoặc nhiều cấu trúc cáp chuyên dụng khác. Prysmian, chẳng hạn, sử dụng vật liệu LSZH trên cả cáp nguồn và cáp truyền thông với những cấu tạo khác nhau.
Vì sao phải hạn chế halogen trong cáp điện?
Halogen là nhóm nguyên tố bao gồm clo, flo, brom, iốt… Một số vật liệu chứa halogen khi cháy có thể tạo ra các sản phẩm khí có tính axit và ăn mòn. Trong không gian kín, vấn đề không chỉ nằm ở độc tính. Khói dày làm giảm tầm nhìn khi thoát hiểm, trong khi khí có tính ăn mòn có thể ảnh hưởng tới thiết bị điện, điện tử và hệ thống điều khiển.
Vật liệu LSZH được phát triển để giảm các rủi ro này bằng cách hạn chế lượng khói và khí halogen sinh ra khi cháy.
Đặc điểm đáng chú ý của cáp LSZH
Sinh ít khói khi gặp cháy
Một trong những đặc tính quan trọng nhất của LSZH là mật độ khói thấp hơn so với nhiều vật liệu cáp thông thường khi cháy. Điều này đặc biệt có ý nghĩa tại khu vực đông người hoặc không gian kín, nơi tầm nhìn trên đường thoát hiểm cần được duy trì càng lâu càng tốt.
Không hoặc rất ít phát sinh khí axit halogen
Vật liệu LSZH không sử dụng halogen theo yêu cầu thiết kế của dòng vật liệu này. Nhờ đó, khi cháy, lượng khí axit halogen phát sinh được kiểm soát ở mức thấp theo các phép thử tương ứng. Đặc tính này giúp giảm nguy cơ tác động tới con người và hạn chế ăn mòn thiết bị so với những vật liệu tạo nhiều khí halogen khi cháy.
Có thể kết hợp với đặc tính chậm cháy hoặc chống cháy
Đây là điểm rất dễ bị hiểu nhầm. LSZH không đồng nghĩa tuyệt đối với “cáp chống cháy”.
Một sản phẩm có vỏ LSZH có thể đồng thời được thiết kế để:
- Chậm cháy;
- Hạn chế cháy lan;
- Hoặc duy trì hoạt động mạch điện khi cháy;
nhưng những khả năng đó phải được xác định thông qua cấu tạo và tiêu chuẩn thử nghiệm cụ thể của từng loại cáp. Nói cách khác, không nên chỉ nhìn thấy chữ “LSZH” rồi mặc định cáp có khả năng duy trì cấp điện trong đám cháy.
Nếu công trình cần cấp nguồn cho hệ thống báo cháy, bơm chữa cháy, quạt hút khói, đèn thoát hiểm hoặc các tải quan trọng khác, nên kiểm tra đúng yêu cầu thiết kế và lựa chọn cáp chống cháy phù hợp.
Cáp LSZH thường có cấu tạo như thế nào?
Không tồn tại một cấu tạo duy nhất cho mọi cáp LSZH. Tùy dòng sản phẩm, điện áp và mục đích sử dụng, cáp có thể bao gồm:
Ruột dẫn
Thường sử dụng ruột dẫn kim loại phù hợp với thiết kế sản phẩm, phổ biến là đồng. Ruột dẫn có nhiệm vụ truyền tải điện năng hoặc tín hiệu.
Lớp cách điện
Lớp cách điện nằm trực tiếp bên ngoài ruột dẫn. Vật liệu sử dụng phụ thuộc từng thiết kế cáp, chẳng hạn XLPE hoặc các hợp chất chuyên dụng khác.
Các lớp bảo vệ bổ sung
Tùy loại cáp có thể xuất hiện:
- Lớp chống nhiễu;
- Băng quấn;
- Lớp giáp bảo vệ cơ học;
- Lớp chống cháy;
- Lớp phân cách.
Ví dụ với hệ thống điều khiển và tín hiệu dễ bị tác động bởi nhiễu điện từ, người dùng còn phải xem xét cấu trúc cáp điện điều khiển chống nhiễu chứ không thể lựa chọn chỉ dựa trên vật liệu LSZH.
Vỏ LSZH
Đây là lớp liên quan trực tiếp đến đặc tính Low Smoke Zero Halogen. Trên những sản phẩm thương mại thực tế, LSZH có thể sử dụng các hợp chất polyolefin không halogen hoặc vật liệu được phát triển riêng cho yêu cầu ít khói, không halogen. Prysmian có các dòng cáp sử dụng vỏ LSZH dạng cross-linked polyolefin.
LSZH khác PVC như thế nào?
PVC là vật liệu rất phổ biến trong ngành dây cáp điện nhờ khả năng cách điện, dễ gia công và chi phí hợp lý. Tuy nhiên LSZH và PVC có định hướng sử dụng khác nhau khi xét đến hành vi của vật liệu trong điều kiện cháy.
| Tiêu chí | Cáp/vỏ PVC | Cáp/vỏ LSZH |
|---|---|---|
| Halogen | PVC chứa clo | Thiết kế không halogen |
| Lượng khói khi cháy | Có thể tạo nhiều khói | Được thiết kế để sinh ít khói |
| Khí có tính axit | Có khả năng sinh khí chứa halogen khi cháy | Hạn chế khí axit halogen |
| Chi phí | Thường kinh tế hơn | Thường cao hơn |
| Môi trường sử dụng | Nhiều công trình thông thường | Ưu tiên nơi đông người, không gian kín hoặc yêu cầu an toàn cháy cao |
Tuy vậy, không nên hiểu rằng LSZH luôn tốt hơn PVC trong mọi điều kiện sử dụng. Một dự án phải lựa chọn vật liệu theo đồng thời nhiều yếu tố như điện áp, dòng tải, nhiệt độ, môi trường, độ ẩm, tia UV, tác động cơ học, phương pháp lắp đặt và yêu cầu PCCC.
Những tiêu chuẩn nào thường liên quan đến LSZH?
Khi kiểm tra cáp LSZH, hai nhóm đặc tính thường được quan tâm là khí halogen và mật độ khói.
IEC 60754
IEC 60754 liên quan đến các phương pháp thử khí sinh ra trong quá trình cháy vật liệu lấy từ cáp, trong đó có đánh giá khí axit halogen và các đặc tính liên quan.
IEC 61034
IEC 61034 được sử dụng để đánh giá mật độ khói của cáp khi cháy trong các điều kiện thử quy định. Ngoài ra, nếu hồ sơ yêu cầu khả năng chậm cháy hoặc chống cháy lan, sản phẩm có thể phải đáp ứng những phép thử khác, chẳng hạn các tiêu chuẩn thuộc nhóm IEC 60332.
Cáp điện TCT hiện cũng có dòng cáp điện chống cháy ít khói không halozen với thông tin về IEC 60754, IEC 61034 và các tiêu chuẩn liên quan. Khi mua cáp cho dự án, nên căn cứ trực tiếp vào datasheet, hồ sơ kỹ thuật và yêu cầu thiết kế thay vì chỉ dựa vào tên gọi LSZH.
Cáp LSZH thường được dùng ở đâu?
Tòa nhà cao tầng và trung tâm thương mại
Đây là các công trình có lượng người lớn và mạng lưới dây cáp phức tạp. Khi xảy ra cháy, lượng khói từ vật liệu trong công trình có thể ảnh hưởng đáng kể đến quá trình thoát hiểm. Cáp ít khói không halogen vì thế thường được xem xét trong những khu vực có yêu cầu cao về an toàn cháy.
Bệnh viện, trường học và công trình công cộng
Những nơi tập trung đông người, đặc biệt có người già, trẻ em hoặc bệnh nhân, cần chú trọng đến khả năng thoát nạn khi xảy ra sự cố.
Nhà máy và trung tâm dữ liệu
Ngoài yếu tố con người, nhà máy, phòng điều khiển hoặc khu vực có nhiều thiết bị điện tử còn phải quan tâm đến tác động ăn mòn của khí sinh ra khi cháy.
Hầm, ga và hệ thống giao thông
Đường hầm, tàu điện, nhà ga và các khu vực tương tự là ứng dụng điển hình của cáp LSZH do không gian tương đối kín và yêu cầu kiểm soát khói cao. Prysmian cũng phát triển các dòng LSZH cho hệ thống đường hầm và giao thông.
Hệ thống PCCC và nguồn điện quan trọng
Với hệ thống báo cháy, hút khói, chiếu sáng sự cố hoặc các tải phục vụ PCCC, ngoài yếu tố ít khói không halogen còn phải xác định cáp có cần duy trì mạch điện trong thời gian cháy hay không. Trong trường hợp đó, nên lựa chọn đúng cáp điện chống cháy theo yêu cầu của thiết kế thay vì chỉ chọn một sản phẩm có ghi LSZH.
Mua cáp LSZH cần lưu ý gì?
Đối với nhà thầu và dự án, trước khi đặt hàng nên chuẩn bị các thông tin như:
- Loại cáp cần sử dụng;
- Số lõi;
- Tiết diện;
- Cấp điện áp;
- Chiều dài hoặc số lượng;
- Yêu cầu chống cháy/chậm cháy;
- Yêu cầu LSZH;
- Tiêu chuẩn trong hồ sơ thiết kế;
- Điều kiện lắp đặt.
Việc cung cấp đầy đủ thông tin giúp nhà cung cấp đối chiếu sản phẩm chính xác hơn và hạn chế trường hợp chọn đúng tiết diện nhưng sai đặc tính cháy hoặc đúng LSZH nhưng không đáp ứng yêu cầu duy trì mạch.
Cáp điện TCT cung cấp nhiều nhóm dây cáp phục vụ công trình dân dụng, công nghiệp, M&E và dự án. Khách hàng có nhu cầu về cáp LSZH, cáp chống cháy hoặc cáp điện chống cháy ít khói không halogen có thể gửi quy cách, số lượng và yêu cầu kỹ thuật để được kiểm tra sản phẩm và báo giá phù hợp theo từng thời điểm.
Cáp LSZH là cáp sử dụng vật liệu có đặc tính ít khói và không halogen, giúp giảm khói và khí có tính axit sinh ra khi xảy ra cháy. Đây là lựa chọn đáng quan tâm cho tòa nhà cao tầng, bệnh viện, trung tâm thương mại, nhà máy, hầm giao thông và những khu vực yêu cầu cao về an toàn cháy. Tuy nhiên, LSZH không phải từ đồng nghĩa với cáp chống cháy. Khi lựa chọn cho công trình, cần đồng thời kiểm tra khả năng tải điện, cấu tạo, tiêu chuẩn ít khói – không halogen, khả năng chống cháy lan hoặc duy trì mạch và điều kiện lắp đặt thực tế.
Nếu đang cần lựa chọn cáp điện chống cháy ít khói không halozen hoặc các dòng cáp phục vụ hệ thống điện công trình, khách hàng có thể liên hệ Cáp điện TCT và cung cấp quy cách, số lượng cùng yêu cầu kỹ thuật để được tư vấn và báo giá phù hợp.